جرم کلاهبرداری چیست؟

لینک مقاله را به اشتراک بگذارید: 

www.jivarlaw.com/kolah_bardi 

_

جرم کلاهبرداری چیست؟

دلایل، روش و نحوه اثبات جرم کلاهبرداری

مقدمه

جرم کلاهبرداری ریشه دیرینه ای در قوانین جرم قدیم الواح دوازده ‌گانه و مجموعه قوانین حمورابی دارد. در تاریخ حقوق جزا بردن مال غیر غالباً جنبه مدنی داشته و فقط در این رابطه جرم سرقت بود که مطرح میشد.

بر طبق قوانین این دوران مثلاً اگر کسی مرتکب سرقت می شد و در حین ارتکاب دستگیر می شد در اختیار صاحب مال قرار می گرفت و مرتکب موظف بود که دو برابر مال مسروقه را به مالباخته بدهد. اگر بدهکار این خود را ادا نمی کرد بستانکار می‌توانست با اجازه حاکم شصت روز او را در خانه خود زندانی کند.  اگر شخص دیگری ترتیب پرداخت بدهی او را نمی داد و این حق داشت که مدیون را بکشد و یا در خارج از مرز کشور به عنوان برده بفروشد. در حقوق دم جرایم سرقت، خیانت در امانت و کلاهبرداری از یکدیگر تفکیک نشد و شامل هر سه جرم است (اشوری؛ ۲۲).

آنچه که جرم کلاهبرداری را از سایر جرایم علیه اموال متمایز می‌سازد:

آن است که در اکثر این جرایم مال بدون رضایت یا آگاهی صاحب مال و حتی گاهی با توسل مجرم به اعمال خشونت آمیز از قربانی به مجرم منتقل می گردد. در حالی که کلاهبرداری از این حیث از جمله جرایم استثنایی به شمار می رود. کلاهبردار به گونه ای عمل می‌کند که مالک یا متصرف مال فریب خورده و خود را از روی میل و رضا و چه بسا با التماس به امید کسب منافع سرشار مالش را در اختیار مجرم قرار می دهد. کلاهبرداران برخلاف بسیاری از مجرمین دیگر معمولاً از هوش و زکاوت بالایی برخوردار بود. به همین دلیل این جرم را از زمره جرایم یقه سفیدها محسوب کرده اند (صادقی؛ 1385: 25).

جرم کلاهبرداری چیست؟

جرم کلاهبرداری چیست؟

تعريف جرم كلاهبرداري

« جرم کلاهبرداری عبارت اسـت از بـردن مـال ديگـري از طريق توسل توام با سوء نيت به وسايل يا عمليات متقلبانـه»

(ميـر محمـد صـادقي،1380: ۵۱).

ماده 1 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری

هرکس از راه حیله و تقلب مردم را به وجود شرکت ها؛ یا کارخانه ها؛ یا موسسات موهوم؛ یا به داشتن اموال؛ و اختیارات واهی فریب دهد؛ یا به امور غیرواقع امیدوار نماید؛ یا از حوادث و پیش آمدهای غیرواقع بترساند؛ و یا اسم و یا عنوان مجعول اختیار کند؛ و به یکی از وسایل مذکور یا وسایل تقلبی دیگر وجوه و یا اموال یا اسناد یا حوالجات یا قبوض یا مفاصا حساب و امثال آنها تحصیل کرده و از این راه مال دیگری را ببرد کلاهبردار محسوب  می شود و علاوه بر رد اصل مال به صاحبش، به حبس از یک تا 7 سال و پرداخت جزای نقدی محکوم می شود  (مقیمی؛ 1395)

سایر مقالات  کلاهبرداری چیست؟ مجازات کلاهبرداری
عناصر جرم کلاهبرداری
  • الف) عنصر مادی جرم کلاهبرداری.
  • پ) عنصر معنوی جرم کلاهبرداری.
  • پ) عنصرقانونی جرم کلاهبرداری.
عنصر قانونی جرم کلاهبرداری

عنصر قانونی عبارت است از پیش بینی عمل ممنوعه در قانون. اصل بر اباحه است مگر اینکه قانون خلاف آن را تصریح کرده باشد در خصوص جرم کلاهبرداری قانونگذار بدین شرح جرم بودن این عمل را پیش‌بینی کرده است. عنصر قانونی این جرم ماده یک و چهارم قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری مصوب ۱۳۶۷ می باشد. لازم به ذکر است که ماده ی ۷۰۴ ۱۰۱ کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی در خصوص کلاهبرداری مرتبط با رایانه صحبت کرده است کلاهبرداری به سه صورت پیش بینی شده است.

کلاهبرداری ساده:

مجازات کلاهبرداری ساده دو تا ده سال حبس و جزای نقدی معادل مال برده شده و انفصال ابد از خدمات دولتی است.

اگر از طریق تشکیل شبکه ی آبان باشد مجازات مرتکب به جزای نقدی معادل مجموع آن اموال و انفصال دائم از خدمات دولتی و حبس از ۱۵ سال تا ابد خواهد بود و در صورتی که مصداق مفسد العرض باشد مجازات آن مجازات مفسد فی الارض خواهد بود.

کلاهبرداری رایانه ای:
  •  مجازات آن یک تا پنج سال حبس
  • یا جزای نقدی بیست میلیون ریال تا یکصد میلیون ریال
  • یا هر دو مجازات 
جرم کلاهبرداری چیست؟

جرم کلاهبرداری چیست؟

چگونه می توان جرم کلاهبرداری را اثبات کرد؟

دلايل وقوع جرم كلاهبرداري

هر جرمي ابعاد گوناگوني دارد.

جرم پديده تك بعدي نيست كه بگوييم فقط فقر يا عامل ديگري موجب ارتكاب آن مي شود. در به وجود آمدن اين جرم پديده هاي زيادي موثر هستند.

بیکاری

یکي از مواردي كه با كلاهبرداري ارتباط مستقيم دارد بيكاري است.

سوء استفاده از اعتماد مردم

عنصر اصلي كلاهبرداري اين است كه از اعتماد مردم سوء استفاده شود. عموم كساني كه مورد كلاهبردراي واقع مي شود در زندگي صادق و سالم زندگي كرده اند.

طمع

طمع افرادي كه مورد كلاهبرداري واقع مي شوند.

عدم برخورد قاطع با کلاهبرداران

عامل ديگري كه مي تواند تاثير زيادي در وقوع جرم كلاهبرداري در جامعه داشته باشد نداشتن برخورد قاطع با كلاهبرداران است.

اثبات جرم کلاهبرداری
برای اثبات جرم کلاهبرداری و کلاهبردار بودن شخص، مجموع تمام موارد ذیل باید اثبات شود:
  • ۱- توسل به وسایل متقلبانه باید مقدم بر تصاحب مال غیر باشد.
    به عنوان مثال اگر شخصی خود را فقیر قلمداد کند و با جلب حس ترحم طلبکار خود، باعث شود طلبکار طلب خود را به او ببخشد. در این موضوع مال برده شده صرفاً دینی بخشیده شده است و موضوع مشمول کلاهبرداری نیست.
  • ۲- لزوم متقلبانه بودن وسایل مورد استفاده برای اغفال دیگری.
    مثال: عنوان نمودن وعده ازدواج به دروغ بدون توسل به حیله و تقلب کلاهبرداری محسوب نمی شود.
  • ۳- اغفال و فریب قربانی. با فرض اینکه وسایل مورد استفاده عرفا و نوعا متقلبانه باشد. اما لازم است تا قربانی نیز عملا و شخصا فریب خورده باشد. 
  • ۴- مال برده شده متعلق به دیگری باشد. مثال: اگر کسی با وسایل متقلبانه موفق شود مال خود را که در نزد دیگری است تحصیل نماید، این عمل او کلاهبرداری محسوب نمی شود.
نحوه اثبات کلاهبرداری

ادله اثبات کلاهبرداری همچون دیگر جرائم متکی بر:

  • اقرار.
  • اسناد رسمی یا عادی.
  • شهادت.
  • علم قاضی
اقرار متهم

اولین دلیل و راه اثبات کلاهبرداری، اقرار متهم به وقوع جرم است.

معمولا در جرایم کلاهبرداری و جرایم در حکم کلاهبرداری، با توجه به هوش بالای کلاهبرداران، این امر کمتر رخ می‌دهد.

شهادت شهود

اگر در زمان اغفال و فریب قربانی یا به هنگام توسل کلاهبردار به وسایل متقلبانه، شخص دیگری نیز حضور داشت و یا شاهد موضوع از نزدیک بود، در زمان طرح شکایت کلاهبرداری، می‌توان نام او را در زمره شهود معرفی نمود و به شهادت وی استناد نمود. در صورت عدم حضور شاهد در موضوع کیفری، قاضی می تواند دستور احضار و در مواردی دستور جلب شاهد را نیز صادر نماید.

مدارک و مستندات

در بسیاری از مواقع برای دریافت چگونگی اثبات کلاهبرداری، مشاوره با وکیل متخصص جرایم کلاهبرداری و جعل، می‌تواند مفید فایده باشد؛چرا که جعل عنوان، فریب قربانی به داشتن اختیارات واهی که معمولا با جعل سند همراه است. همچنین ارائه اسناد و مدارک هویتی جعلی از مقدمات جرم کلاهبرداری خواهد بود. در هنگام شکایت کلاهبرداری ارائه مستندات و مدارکی که اثبات کننده موضوع باشد نیز می تواند سودمند باشد.

جرم کلاهبرداری چیست؟

جرم کلاهبرداری چیست؟

قرائن و شواهدی که موجب علم قاضی شود

در حقوق کیفری ایران، علم قاضی می تواند به عنوان یکی از ادله اثبات دعوای کیفری مورد استناد قرار گیرد. علم قاضی باید از طرق متعارف حاصل شده باشد تا در مراجع بعدی نیز با مطالعه پرونده برای قضات بعدی حاصل شود.

به عنوان مثال کسب علم در موضوعات کیفری، با توجه به اینکه تفسیر قوانین کیفری به نفع متهم، در اولویت است.

در واقع علم حاصل از طرق غیر متعارف مانند جادوگری و … را نمیتوان معتبر دانست با تمسک به هر یک از آن‌ها و تحقق شرایطی می‌توان اثبات ادعا کرد؛ اما باید توجه داشت که غالباً به دلیل هوشمندانه بودن روش‌های کلاهبرداری، تهیه مدارک و مستندات، دشوار و پیچیده است؛ که در چنین شرایطی یک وکیل کیفری می‌تواند با زبدگی و وقوف بر پیچ‌ و خم‌های حقوقی رایج، چنین دشواری‌هایی را مرتفع سازد.

منابع:
  • میر محمد صادقی، دکتر حسین، جرایم علیه اموال و مالکیت، نشر میزان، ویرایش چهارم سال ۱۳۸۵، ص ۲۵٫.
  • آشوری م دکتر محمد، بحثی پیرامون کلاهبرداری، انتشارات دانشکده حقوق علم سیاسی، شماره ۲۲ ص اول.
  • ميرمحمدصادقي، حسين ( 1380 ( حقوق كيفري اختصاصي، جرايم عليه اموال و مالكيت، چاپ هشتم، تهران: نشر ميزان.
  • مقیمی فیروزآباد, الهه؛ سیدمحسن حسینی و رضیه نوین، ۱۳۹۵.
  • تحلیل جرم کلاهبرداری سنتی وکلاهبرداری رایانه ای در قانون مجازات اسلامی ایران.
سایر مقالات  وکیل کلاهبرداری متخصص در دعاوی ویژه

گروه وکلای کیفری ژیوار 

Contact Us

  • مشاور حقوقی:
  • 09020038664

free-consultation

 

جرمرایانه ایکلاهبرداریمقالات

اثبات جرم کلاهبرداریاثبات کلاهبرداریجرم کلاهبرداریکلاهبرداری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

× واتساپ