پس از مطالعه، در صورت مفید بودن، این متن را برای دیگران نیز ارسال نمایید تا آن‌ها نیز از مطالعه مفید آن بهره‌مند شوند.
ریاست محترم دادگاه کیفری دو شهرستان …
با سلام و احترام
اینجانب … به عنوان شاکی پرونده کلاسه …، نسبت به قرار منع تعقیب شماره … مورخ … صادره از شعبه … بازپرسی دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان … که در تاریخ … به اینجانب ابلاغ شده است، اعتراض خود را به شرح زیر اعلام می‌نمایم:
در پرونده حاضر، شکایت اینجانب علیه آقای/خانم … با موضوع اتهام … مطرح گردیده و مستندات متعددی از جمله … جهت اثبات وقوع جرم و انتساب آن به مشتکی‌عنه ارائه شده است.
با وجود مدارک مذکور، قرار منع تعقیب با این استدلال صادر شده است که دلایل کافی برای انتساب جرم وجود ندارد.
این در حالی است که تحقیقات انجام‌شده در پرونده کامل نبوده و برخی دلایل مؤثر در کشف حقیقت مورد بررسی قرار نگرفته است.
کاربر گرامی، در صورت نیاز به مشاوره حقوقی کلیک نمایید.
از جمله، شاهد/شهودی به نام … وجود دارند که از وقوع موضوع اطلاع مستقیم داشته و اظهارات آنان می‌تواند در روشن شدن موضوع مؤثر باشد، لیکن تحقیقات لازم در این خصوص انجام نشده است.
همچنین مستند … که در جریان تحقیقات ارائه شده، به نحو کامل مورد بررسی قرار نگرفته است. بررسی این مستند می‌تواند در احراز نحوه وقوع جرم و انتساب آن به مشتکی‌عنه مؤثر باشد.
علاوه بر این، با توجه به …، انجام تحقیقات تکمیلی از جمله … برای کشف حقیقت ضروری به نظر می‌رسد.
با توجه به مراتب فوق و با عنایت به اینکه تحقیقات مقدماتی در خصوص ادله و جهات مذکور کامل نشده و دلایل موجود نیز نیازمند بررسی دقیق‌تر است، صدور قرار منع تعقیب در وضعیت فعلی را واجد ایراد می‌دانم.
لذا با تقدیم این لایحه و مستندات پیوست، تقاضای رسیدگی به اعتراض، نقض قرار منع تعقیب و اتخاذ تصمیم قانونی مقتضی و عنداللزوم انجام تحقیقات تکمیلی و بررسی ادله ارائه‌شده را دارم.
با احترام
نام و نام خانوادگی شاکی
امضاء
تاریخ
نمونه اعتراض در فرض جرم بودن رفتار
ریاست محترم دادگاه کیفری دو شهرستان …
با سلام و احترام
در خصوص اعتراض به قرار منع تعقیب صادره در پرونده کلاسه …، به استحضار می‌رساند:
قرار مورد اعتراض با این استدلال صادر شده که رفتار مشتکی‌عنه واجد وصف کیفری نمی‌باشد؛ در حالی که با توجه به محتویات پرونده و اقدامات انجام‌شده از سوی نامبرده، رفتار وی با ارکان و عناصر قانونی جرم … مطابقت دارد.
مشتکی‌عنه با انجام اقدامات …، موجبات … را فراهم نموده و رفتار وی صرفاً یک اختلاف حقوقی یا قراردادی نبوده، بلکه با توجه به نحوه اقدامات و ادله موجود، واجد وصف کیفری است.
شبکه های اجتماعی ژیوار
|
دلایل و مستندات از جمله … نیز مؤید ادعای اینجانب می‌باشد.
بنابراین با توجه به مراتب فوق، تقاضای نقض قرار منع تعقیب و اتخاذ تصمیم قانونی مقتضی را دارم.
با احترام
نام و نام خانوادگی
امضاء
تاریخ
قرار منع تعقیب یکی از مهم‌ترین قرارهای نهایی در مرحله تحقیقات مقدماتی پرونده‌های کیفری است که معمولاً توسط بازپرس یا در موارد قانونی توسط مقام قضایی صالح صادر می‌شود.
این قرار زمانی صادر می‌شود که پس از انجام تحقیقات، مقام قضایی به این نتیجه برسد که دلایل کافی برای انتساب جرم به متهم وجود ندارد یا اساساً رفتار موضوع شکایت، طبق قانون جرم محسوب نمی‌شود.
بنابراین صدور قرار منع تعقیب به این معناست که در وضعیت موجود، مبنای قانونی و ادله کافی برای ادامه تعقیب کیفری متهم وجود ندارد.
قرار منع تعقیب در چه شرایطی صادر می‌شود؟
مهم‌ترین موارد صدور قرار منع تعقیب را می‌توان در دو حالت کلی بررسی کرد.
حالت اول زمانی است که عمل انجام‌شده اساساً جرم نباشد.
برای مثال، شخصی از دیگری شکایت کیفری مطرح کرده اما رفتار مورد شکایت در قوانین کیفری جرم‌انگاری نشده است. در این شرایط، حتی اگر وقوع رفتار اثبات شود، چون رفتار جرم نیست، امکان ادامه تعقیب کیفری وجود ندارد.
حالت دوم زمانی است که رفتار ارتکابی جرم باشد اما دلایل کافی برای انتساب آن به متهم وجود نداشته باشد.
برای مثال ممکن است شخصی به اتهام سرقت تحت تعقیب قرار گیرد، اما پس از تحقیقات مشخص شود دلیل کافی برای انتساب سرقت به او وجود ندارد.
در این حالت نیز ممکن است قرار منع تعقیب صادر شود.
تفاوت قرار منع تعقیب و موقوفی تعقیب
قرار منع تعقیب و قرار موقوفی تعقیب با یکدیگر تفاوت دارند و نباید این دو را یکسان دانست.
در منع تعقیب، اساساً ادامه تعقیب کیفری به دلیل فقدان وصف کیفری رفتار یا فقدان ادله کافی برای انتساب جرم امکان‌پذیر نیست.
اما در موقوفی تعقیب، ممکن است اصل رفتار جرم باشد و حتی دلایل کافی نیز وجود داشته باشد، ولی به دلیل وجود یک مانع قانونی، ادامه تعقیب امکان‌پذیر نباشد.
برای مثال، در برخی موارد فوت متهم یا گذشت شاکی در جرایم قابل گذشت می‌تواند از موجبات موقوفی تعقیب باشد.
بنابراین تفاوت اصلی این دو قرار در علت پایان یافتن فرآیند تعقیب کیفری است.
قرار منع تعقیب در دادسرا
در بسیاری از پرونده‌های کیفری، تحقیقات مقدماتی در دادسرا انجام می‌شود.
بازپرس پس از انجام تحقیقات، بررسی اظهارات شاکی و متهم، ارزیابی مدارک و انجام اقدامات لازم، در صورت احراز شرایط قانونی ممکن است قرار منع تعقیب صادر کند.
این قرار پس از طی فرآیند قانونی مربوط، برای طرفین قابل ابلاغ خواهد بود.
اعتراض به قرار منع تعقیب
شاکی در صورت اعتراض به قرار منع تعقیب می‌تواند در مهلت قانونی نسبت به آن اعتراض کند.
یکی از نکات مهم این است که اعتراض باید صرفاً به صورت کلی مطرح نشود.
برای مثال عبارت «به قرار اعتراض دارم» به تنهایی دفاع مؤثری محسوب نمی‌شود.
بهتر است شاکی مشخص کند بازپرس در کدام قسمت تحقیقات دچار اشتباه شده، چه دلیلی مورد توجه قرار نگرفته، چه تحقیقی انجام نشده یا چرا رفتار ارتکابی واجد وصف کیفری است.
برای مثال اگر شاهدی وجود داشته که اظهارات او در تحقیقات مورد توجه قرار نگرفته، مشخصات و اهمیت شهادت او باید در اعتراض توضیح داده شود.
اگر فیلم دوربین مداربسته وجود داشته، باید به آن اشاره شود.
اگر نظریه کارشناسی ناقص بوده، باید ایراد دقیق آن بیان شود.
مهلت اعتراض به قرار منع تعقیب
مهلت اعتراض به قرار منع تعقیب برای اشخاص مقیم ایران و خارج از کشور متفاوت است و باید مطابق مقررات آیین دادرسی کیفری و نحوه ابلاغ قرار محاسبه شود.
بنابراین شخصی که قرار به او ابلاغ شده، نباید بدون توجه به تاریخ ابلاغ، اعتراض را به تأخیر بیندازد.
در عمل، تاریخ مشاهده و ابلاغ قانونی تصمیم در سامانه ابلاغ اهمیت زیادی دارد.
مرجع رسیدگی به اعتراض
اعتراض نسبت به قرار منع تعقیب در مرجع صالح قانونی مورد رسیدگی قرار می‌گیرد.
در پرونده‌هایی که قرار توسط بازپرس صادر شده است، اعتراض شاکی حسب مورد در دادگاه صالح مورد بررسی قرار می‌گیرد.
مرجع رسیدگی‌کننده پرونده را بررسی می‌کند و ممکن است قرار منع تعقیب را تأیید کند یا در صورت وارد دانستن اعتراض، تصمیم قانونی مقتضی اتخاذ نماید.
چالش مهم؛ نقص تحقیقات
یکی از رایج‌ترین ایرادهای شاکیان نسبت به قرار منع تعقیب، ناقص بودن تحقیقات است.
ممکن است شاکی معتقد باشد بازپرس پیش از صدور قرار، برخی اقدامات ضروری را انجام نداده است.
برای مثال:
شاهد مهم پرونده احضار نشده است.
دوربین مداربسته بررسی نشده است.
گزارش کارشناسی اخذ نشده است.
کارشناس درباره موضوع به صورت ناقص اظهارنظر کرده است.
مواجهه یا تحقیق لازم انجام نشده است.
اسناد ارائه‌شده از سوی شاکی بررسی نشده است.
در چنین شرایطی، اعتراض باید بر نقص تحقیقات متمرکز شود و مشخص گردد انجام کدام تحقیق می‌تواند در روشن شدن حقیقت مؤثر باشد.
چالش مهم؛ اختلاف در ارزیابی ادله
گاهی تحقیقات انجام شده اما شاکی و مقام تحقیق برداشت متفاوتی از ارزش ادله دارند.
برای مثال ممکن است شاکی یک پیام، فایل صوتی یا شهادت شاهد را دلیل کافی بداند اما بازپرس آن را برای انتساب جرم کافی نداند.
در این شرایط، در لایحه اعتراض باید توضیح داده شود که دلیل مورد نظر دقیقاً چه موضوعی را اثبات می‌کند و چگونه با سایر مدارک پرونده ارتباط دارد.
صرف تکرار مطالب شکایت اولیه معمولاً برای اعتراض مؤثر کافی نیست.
قرار منع تعقیب به دلیل جرم نبودن عمل
گاهی بازپرس رفتار مورد شکایت را فاقد وصف کیفری تشخیص می‌دهد.
در این وضعیت، اعتراض شاکی باید بر این موضوع متمرکز باشد که رفتار مورد نظر با کدام عنوان مجرمانه منطبق است و عناصر قانونی، مادی و معنوی جرم چگونه تحقق پیدا کرده‌اند.
برای مثال، اگر شخصی مدعی کلاهبرداری است، باید مشخص کند فریب و وسایل متقلبانه چگونه واقع شده و صرف وجود اختلاف مالی یا عدم انجام تعهد قراردادی، به تنهایی لزوماً کلاهبرداری محسوب نمی‌شود.
این موضوع یکی از چالش‌های مهم در پرونده‌های کیفری است؛ زیرا بسیاری از اختلافات مالی و قراردادی با شکایت کیفری مطرح می‌شوند، در حالی که ممکن است ماهیت اصلی اختلاف حقوقی باشد.
قرار منع تعقیب به دلیل فقدان دلیل کافی
در این حالت، مقام قضایی اصل وقوع جرم یا امکان وقوع آن را لزوماً منتفی نمی‌داند، بلکه دلیل کافی برای انتساب آن به متهم وجود ندارد.
در اعتراض باید تلاش شود خلأ موجود در ادله برطرف شود.
برای مثال اگر دوربین مداربسته می‌تواند هویت مرتکب را مشخص کند، درخواست بررسی آن می‌تواند اهمیت داشته باشد.
اگر شاهدی وجود دارد که مستقیماً وقوع جرم را مشاهده کرده است، باید معرفی شود.
اگر کارشناسی می‌تواند اصالت سند یا نوشته را مشخص کند، درخواست ارجاع امر به کارشناسی می‌تواند مطرح شود.
آیا بعد از قرار منع تعقیب می‌توان دوباره شکایت کرد؟
این موضوع به علت صدور قرار و وضعیت قطعیت آن بستگی دارد.
اگر قرار منع تعقیب به علت فقدان دلیل کافی صادر و قطعی شده باشد، قانون برای کشف دلیل جدید شرایط خاصی را پیش‌بینی کرده است.
بنابراین نباید تصور کرد که پس از قطعی شدن قرار منع تعقیب، شاکی در هر شرایطی می‌تواند همان موضوع را بدون محدودیت دوباره مطرح کند.
اگر دلیل جدیدی کشف شده باشد، نحوه استفاده از آن باید مطابق مقررات مربوط بررسی شود.
اعتراض مؤثر به قرار منع تعقیب
یک اعتراض مؤثر باید مشخص، مستند و مرتبط با ایراد موجود در قرار باشد.
بهتر است ساختار اعتراض به این شکل باشد:
ابتدا مشخصات قرار مورد اعتراض ذکر شود.
سپس علت مخالفت با قرار بیان شود.
پس از آن، ایرادات تحقیقات یا استدلال مقام تحقیق توضیح داده شود.
سپس دلایل و مستندات شاکی معرفی شود.
در پایان نیز درخواست مشخصی از مرجع رسیدگی‌کننده مطرح شود.
برای مثال اگر مشکل پرونده عدم بررسی فیلم دوربین مداربسته است، بهتر است به جای عبارت کلی «تحقیقات ناقص است»، دقیقاً نوشته شود که دوربین مربوط به چه محل و چه بازه زمانی است و بررسی آن چه موضوعی را روشن خواهد کرد.
رویه عملی در اعتراض به قرار منع تعقیب
در عمل، صرف طولانی بودن لایحه به معنای مؤثر بودن آن نیست.
یکی از اشتباهات رایج این است که شاکی تمام مطالب شکایت اولیه را دوباره تکرار می‌کند بدون اینکه توضیح دهد قرار منع تعقیب دقیقاً به چه علت صادر شده است.
در حالی که اعتراض باید مستقیماً با استدلال قرار مقابله کند.
اگر قرار به دلیل فقدان دلیل صادر شده، اعتراض باید روی ارائه یا تقویت دلیل متمرکز باشد.
اگر قرار به دلیل جرم نبودن رفتار صادر شده، باید عناصر قانونی جرم توضیح داده شود.
اگر تحقیقات ناقص است، باید دقیقاً اقدامات تحقیقی مورد نیاز معرفی شود.
بنابراین بهترین اعتراض، اعتراضی است که نقطه ضعف اصلی قرار را شناسایی کرده و مستقیماً همان نقطه را هدف قرار دهد.
نکات مهم در تنظیم اعتراض
در اعتراض به قرار منع تعقیب، ابتدا باید متن خود قرار به دقت مطالعه شود.
مهم‌ترین بخش قرار، علت و استدلال مقام قضایی برای منع تعقیب است. اعتراض باید مستقیماً به همان استدلال پاسخ دهد.
اگر قرار به دلیل فقدان دلیل صادر شده، باید دلیل جدید یا ایراد موجود در ارزیابی دلایل بیان شود.
اگر قرار به دلیل جرم نبودن عمل صادر شده، باید عنوان مجرمانه و عناصر آن توضیح داده شود.
اگر تحقیقات ناقص است، باید تحقیقات مورد نیاز به صورت دقیق مشخص شود.
همچنین باید به مهلت قانونی اعتراض توجه شود و اعتراض پس از پایان مهلت، ممکن است با مشکل مواجه شود.
در نهایت، قرار منع تعقیب به معنای اثبات بی‌گناهی قطعی متهم در تمام فرض‌ها نیست؛ بلکه باید علت صدور قرار و وضعیت نهایی آن بررسی شود. همچنین میان قرار منع تعقیب، موقوفی تعقیب و حکم برائت تفاوت وجود دارد و آثار هر یک باید جداگانه بررسی شود.
جمع‌بندی
قرار منع تعقیب یکی از تصمیمات مهم مرحله تحقیقات مقدماتی است که در صورت جرم نبودن رفتار یا کافی نبودن دلایل برای انتساب جرم صادر می‌شود.
مهم‌ترین راهکار شاکی در برابر این قرار، اعتراض مستدل و مستند است. اعتراض زمانی شانس بیشتری برای موفقیت دارد که صرفاً تکرارکننده شکایت اولیه نباشد، بلکه دقیقاً نشان دهد چرا استدلال مندرج در قرار صحیح نیست.
در بسیاری از پرونده‌ها، نقص تحقیقات، بررسی نشدن یک دلیل مهم، توجه نکردن به شهادت شهود، انجام نشدن کارشناسی یا تحلیل نادرست رابطه میان دلایل، از مهم‌ترین محورهای اعتراض هستند.
به همین دلیل، قبل از تنظیم لایحه اعتراض باید ابتدا علت صدور قرار منع تعقیب مشخص شود و سپس اعتراض دقیقاً بر همان مبنا تنظیم گردد.
از طریق دکمه زیر میتوانید لینک صفحه را اشتراک گذاری کنید.
بدون دیدگاه