پس از مطالعه، در صورت مفید بودن، این متن را برای دیگران نیز ارسال نمایید تا آن‌ها نیز از مطالعه مفید آن بهره‌مند شوند.
ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب …………
با سلام و احترام
اینجانب ………… به استحضار می‌رسانم:
در تاریخ ………… متوجه شدم سند/مدرک ………… که منتسب به اینجانب/مرجع ………… می‌باشد، بدون اطلاع و رضایت اینجانب تغییر یافته/ساخته شده است.
مدرک مذکور شامل ………… بوده و حسب بررسی انجام‌شده، مشخصات، امضا، مهر یا مندرجات آن با اصل سند مطابقت ندارد.
همچنین حسب اطلاعات موجود، مشتکی‌عنه آقای/خانم ………… این مدرک را در تاریخ ………… در ………… مورد استفاده قرار داده است.
کاربر گرامی، در صورت نیاز به مشاوره حقوقی کلیک نمایید.
با توجه به مراتب فوق و با عنایت به احتمال وقوع جعل و استفاده از سند مجعول، تقاضای رسیدگی، انجام تحقیقات لازم، ارجاع امر به کارشناسی رسمی در صورت ضرورت و اتخاذ تصمیم قانونی نسبت به موضوع را دارم.
دلایل و مستندات:
۱. اصل سند/مدرک در صورت وجود
۲. تصویر مدرک مورد ادعا
۳. اسناد و مدارک تطبیقی
۴. مکاتبات و پیام‌های مرتبط
۵. شهادت شهود در صورت وجود
۶. تقاضای کارشناسی
۷. سایر ادله و مستندات موجود
با احترام
نام و نام خانوادگی
امضاء
تاریخ
جعل مدرک یکی از جرایم مهم علیه اعتبار اسناد و نوشته‌ها است که ممکن است در قالب ساختن یک مدرک جعلی، تغییر دادن محتوای یک سند واقعی، دستکاری امضا یا مهر، یا استفاده از مدرکی که شخص از جعلی بودن آن اطلاع دارد، اتفاق بیفتد.
در بسیاری از موارد، افراد تصور می‌کنند هرگونه تغییر در یک مدرک «جعل» محسوب می‌شود؛ در حالی که برای تحقق جرم جعل، وجود شرایط قانونی و احراز عناصر تشکیل‌دهنده جرم ضروری است.
از طرف دیگر، جعل و استفاده از مدرک مجعول دو عنوان متفاوت هستند. ممکن است شخصی مدرک را جعل نکرده باشد، اما با علم به جعلی بودن آن، از مدرک استفاده کند و به همین دلیل مسئولیت کیفری جداگانه‌ای پیدا کند.
شبکه های اجتماعی ژیوار
|
جعل مدرک چیست؟
مطابق ماده ۵۲۳ قانون مجازات اسلامی تعزیرات، جعل و تزویر شامل ساختن نوشته یا سند، ساختن مهر یا امضا، خراشیدن یا تراشیدن، قلم بردن، الحاق، محو، اثبات، سیاه کردن، تقدیم یا تأخیر تاریخ سند نسبت به تاریخ حقیقی، الصاق نوشته‌ای به نوشته دیگر یا به کار بردن مهر دیگری بدون اجازه صاحب آن و نظایر این اقدامات، با قصد تقلب است.
بنابراین یکی از عناصر مهم جعل، «قصد تقلب» است.
در نتیجه، صرف وجود یک اشتباه در یک مدرک یا اصلاح یک نوشته، بدون وجود شرایط قانونی و قصد مجرمانه، الزاماً به معنای تحقق جرم جعل نیست.
برای آشنایی با ابعاد حقوقی جعل اسناد و مدارک و نحوه پیگیری قانونی این جرم، مطالعه مقاله مشاوره حقوقی جعل مدرک نیز می‌تواند مفید باشد.
چه مدارکی ممکن است جعل شوند؟
جعل می‌تواند نسبت به انواع مختلفی از اسناد و مدارک مطرح شود؛ از جمله:
مدارک هویتی
اسناد و مدارک تحصیلی
گواهی‌ها
اسناد و نوشته‌های عادی
اسناد رسمی
قراردادها
رسیدها
مهر و امضا
گواهی پزشکی
مدارک اداری
اوراق و نوشته‌های مورد استفاده در مراجع رسمی
البته عنوان مجرمانه و مجازات، با توجه به نوع مدرک و شخصی که جعل را انجام داده و همچنین نحوه استفاده از آن متفاوت خواهد بود.
عناصر جرم جعل
برای بررسی جرم جعل معمولاً سه عنصر قانونی، مادی و معنوی مورد توجه قرار می‌گیرد.
عنصر قانونی
رفتار جعل و تزویر در قوانین کیفری جرم‌انگاری شده است و ماده ۵۲۳ قانون مجازات اسلامی تعزیرات، تعریف قانونی مهمی از مصادیق جعل و تزویر ارائه می‌کند.
با توجه به نوع سند و وضعیت مرتکب، مواد قانونی دیگری نیز ممکن است قابل اعمال باشند.
عنصر مادی
عنصر مادی شامل رفتار خارجی مرتکب است؛ مانند ساختن یک سند، تغییر محتوای سند، دستکاری امضا یا مهر یا انجام سایر اعمالی که قانون آن‌ها را از مصادیق جعل می‌داند.
عنصر معنوی
صرف تغییر فیزیکی یا ایجاد یک نوشته جعلی کافی نیست.
وجود قصد و آگاهی لازم، از جمله قصد تقلب، در تحقق جرم اهمیت دارد.
به همین دلیل، تشخیص اینکه یک اقدام صرفاً اشتباه، اصلاح یا تغییر مجاز بوده یا با هدف تقلب انجام شده، در رسیدگی کیفری اهمیت اساسی دارد.
جعل سند رسمی و جعل سند عادی
یکی از مهم‌ترین تقسیم‌بندی‌ها در جرایم مربوط به جعل، تفاوت میان سند رسمی و سند عادی است.
اسناد رسمی مطابق مقررات قانونی و توسط مأمور رسمی در حدود صلاحیت او و طبق مقررات قانونی تنظیم می‌شوند.
سایر اسناد، در صورت داشتن شرایط قانونی، ممکن است سند عادی محسوب شوند.
قانون برای جعل یا استفاده از سند مجعول با توجه به نوع سند، مرتکب و شرایط ارتکاب، مقررات متفاوتی در نظر گرفته است.
به همین دلیل، برای تعیین مجازات نمی‌توان صرفاً گفت «جعل مدرک» چه مجازاتی دارد؛ بلکه ابتدا باید نوع مدرک مشخص شود.
مجازات جعل اسناد رسمی
قانون مجازات اسلامی برای جعل یا تزویر در اسناد و نوشته‌های رسمی، در موارد مختلف مجازات‌هایی پیش‌بینی کرده است.
برای مثال، ماده ۵۳۲ درباره برخی موارد جعل و تزویر توسط کارکنان و مسئولان دولتی در تحریرات و نوشته‌های مربوط به وظایف آنان مقررات خاصی دارد.
همچنین مواد بعدی، حسب مورد درباره جعل توسط اشخاص دیگر در اسناد و نوشته‌های رسمی و استفاده از آن‌ها مقررات جداگانه‌ای مقرر کرده‌اند.
بنابراین وضعیت شغلی مرتکب و نوع سند در تعیین عنوان و مجازات اهمیت دارد.
جعل سند عادی
جعل سند عادی نیز می‌تواند جرم باشد.
مطابق ماده ۵۳۶ قانون مجازات اسلامی تعزیرات، جعل یا استفاده از نوشته یا سند غیررسمی با علم به جعل یا تزویر، در شرایط مقرر قانونی جرم محسوب می‌شود.
بنابراین جعل یک قرارداد عادی، رسید، نوشته یا سند غیررسمی نیز در صورت وجود عناصر قانونی می‌تواند مسئولیت کیفری ایجاد کند.
جعل مدرک تحصیلی
یکی از مصادیق مهم جعل مدرک، جعل مدارک تحصیلی است.
مدرک تحصیلی ممکن است توسط فردی ساخته یا دستکاری شود یا شخصی با ارائه مدرک جعلی، خود را دارای مدرک تحصیلی خاصی معرفی کند.
در این موارد باید میان «جعل مدرک» و «استفاده از مدرک جعلی» تفکیک کرد.
اگر شخصی مدرک را خودش جعل نکرده باشد اما بداند مدرک جعلی است و آن را برای یک هدف قانونی یا اداری مورد استفاده قرار دهد، ممکن است رفتار او تحت عنوان استفاده از سند مجعول قابل بررسی باشد.
جعل شناسنامه و مدارک هویتی
مدارک هویتی از جمله اسنادی هستند که جعل یا تغییر غیرقانونی آن‌ها می‌تواند آثار کیفری مهمی داشته باشد.
شناسنامه، کارت ملی و سایر مدارک هویتی ممکن است موضوع جعل یا استفاده از سند مجعول قرار گیرند.
در این موارد، علاوه بر مقررات عمومی جعل، باید مقررات خاص مربوط به اسناد هویتی نیز بررسی شود.
جعل گواهی پزشکی
جعل گواهی پزشکی نیز با توجه به نحوه ارتکاب، شخص مرتکب و نوع گواهی می‌تواند مشمول مقررات کیفری خاص شود.
برای مثال، اگر گواهی پزشکی برخلاف واقع توسط شخص واجد شرایط صادر شود، موضوع ممکن است تحت مقررات خاص مربوط به گواهی خلاف واقع قرار گیرد.
بنابراین در این موارد صرفاً بررسی عنوان «جعل» کافی نیست و باید بررسی شود گواهی چگونه، توسط چه کسی و با چه هدفی ایجاد یا تغییر یافته است.
استفاده از مدرک جعلی چیست؟
استفاده از مدرک جعلی با خود جعل تفاوت دارد.
فرض کنیم شخص «الف» یک مدرک را جعل کرده و آن را به شخص «ب» می‌دهد.
اگر شخص «ب» با علم به جعلی بودن مدرک، آن را در یک اداره، دادگاه، دانشگاه، شرکت یا مرجع دیگر ارائه کند، ممکن است رفتار او تحت عنوان استفاده از سند مجعول بررسی شود.
در نتیجه برای استفاده از سند مجعول، لزوماً لازم نیست شخص خودش سند را جعل کرده باشد.
علم به جعلی بودن سند یکی از مسائل مهم در بررسی مسئولیت کیفری استفاده‌کننده است.
اگر شخص از جعلی بودن مدرک خبر نداشته باشد چه می‌شود؟
آگاهی از جعلی بودن سند در مسئولیت کیفری استفاده از سند مجعول اهمیت زیادی دارد.
اگر شخصی سندی را دریافت و استفاده کند اما واقعاً از جعلی بودن آن بی‌اطلاع باشد، تحقق جرم استفاده از سند مجعول نیازمند بررسی دقیق شرایط و دلایل پرونده خواهد بود.
بنابراین صرف اینکه سندی جعلی از آب درآمده است، لزوماً به معنای مجرم بودن تمام اشخاصی که آن را در اختیار داشته یا ارائه کرده‌اند نیست.
دادگاه باید علم و عمد و سایر عناصر لازم را با توجه به ادله موجود بررسی کند.
مجازات استفاده از مدرک جعلی
مجازات استفاده از سند مجعول با توجه به نوع سند و مقررات خاص قابل اعمال متفاوت است.
برای مثال، ماده ۵۳۵ قانون مجازات اسلامی تعزیرات درباره استفاده از اوراق مجعول رسمی و برخی موارد مشابه مقرراتی دارد.
همچنین ماده ۵۳۶ درباره نوشته‌ها و اسناد غیررسمی مقررات خاصی مقرر کرده است.
بنابراین برای تعیین مجازات دقیق، باید ابتدا مشخص شود مدرک مورد بحث رسمی است یا عادی و سپس مقررات خاص مربوط به آن بررسی شود.
آیا جعل مدرک قابل گذشت است؟
پاسخ به این سؤال برای همه انواع جعل یکسان نیست.
قابل گذشت بودن یا نبودن جرم باید بر اساس عنوان مجرمانه، قانون حاکم و شرایط پرونده تعیین شود.
بنابراین نمی‌توان درباره تمام موارد جعل یک حکم واحد ارائه کرد.
همچنین باید میان رضایت شاکی و آثار آن بر تعقیب کیفری تفاوت قائل شد؛ زیرا در جرایم غیرقابل گذشت، رضایت شاکی لزوماً به معنای پایان خودکار تعقیب کیفری نیست.
نحوه شکایت از جعل مدرک
شخصی که مدعی است سند یا مدرکی جعل شده است، می‌تواند با مراجعه به مرجع صالح و ارائه مدارک و مستندات، موضوع را از طریق کیفری پیگیری کند.
در شکایت بهتر است مشخص شود:
مدرک مورد ادعا چیست
مدرک چه زمانی و توسط چه شخصی ارائه یا استفاده شده است
ادعای جعل دقیقاً مربوط به کدام قسمت سند است
مدرک اصلی در اختیار چه شخصی قرار دارد
چه دلایلی برای اثبات جعل وجود دارد
آیا از مدرک جعلی استفاده شده است یا خیر
اگر مشخص باشد چه شخصی از مدرک استفاده کرده یا آن را ارائه داده است، ذکر این موضوع می‌تواند به روشن شدن موضوع کمک کند.
اهمیت کارشناسی در پرونده جعل
در بسیاری از پرونده‌های جعل، کارشناسی نقش مهمی دارد.
برای مثال، در اختلاف درباره اصالت امضا، دست‌خط، مهر یا برخی تغییرات فنی سند، ممکن است بررسی کارشناسی برای تشخیص اصالت یا وجود دستکاری ضرورت پیدا کند.
البته نظر کارشناس یکی از ادله مورد بررسی در پرونده است و تشخیص نهایی موضوع در چارچوب رسیدگی قضایی انجام می‌شود.
جعل امضا
جعل امضا یکی از موارد رایج اختلافات مربوط به اسناد است.
برای مثال، ممکن است شخصی مدعی شود امضای او در قرارداد، رسید، چک یا سند دیگری بدون رضایت او درج شده است.
در چنین شرایطی معمولاً اصالت امضا، نحوه درج آن و سایر قرائن پرونده بررسی می‌شود.
اگر جعل امضا با شرایط قانونی جرم جعل منطبق باشد، می‌تواند مسئولیت کیفری ایجاد کند.
تفاوت جعل با استفاده از سند مجعول
جعل یعنی ایجاد یا تغییر متقلبانه سند یا نوشته با یکی از روش‌های مورد اشاره در قانون.
استفاده از سند مجعول یعنی ارائه یا به‌کارگیری سندی که شخص با علم به جعلی بودن آن، از آن استفاده می‌کند.
این دو رفتار می‌توانند توسط یک نفر یا اشخاص مختلف انجام شوند.
برای مثال، ممکن است شخصی سند را جعل کند و شخص دیگری آن را مورد استفاده قرار دهد.
در این حالت، رفتار هر یک از اشخاص باید جداگانه و بر اساس عناصر قانونی مربوط بررسی شود.
جعل رایانه‌ای و مدارک الکترونیکی
با گسترش استفاده از سامانه‌های الکترونیکی، اسناد و مدارک دیجیتال نیز ممکن است موضوع رفتارهای مجرمانه قرار گیرند.
دستکاری داده‌ها، ایجاد داده‌های جعلی یا تغییر غیرمجاز اطلاعات دیجیتال ممکن است حسب شرایط تحت مقررات جرایم رایانه‌ای قرار گیرد.
بنابراین در پرونده‌هایی که مدرک به صورت الکترونیکی ایجاد یا نگهداری شده است، تشخیص عنوان قانونی مناسب اهمیت زیادی دارد.
چالش‌های اثبات جعل مدرک
یکی از مهم‌ترین مشکلات پرونده‌های جعل، اثبات این موضوع است که تغییر یا ساخت سند با قصد تقلب انجام شده است.
همچنین باید مشخص شود چه شخصی اقدام به جعل کرده است.
در مواردی که سند در اختیار چند نفر بوده، اثبات اینکه چه کسی آن را جعل کرده می‌تواند دشوار باشد.
در استفاده از سند مجعول نیز اثبات علم استفاده‌کننده به جعلی بودن سند اهمیت ویژه‌ای دارد.
به همین دلیل، علاوه بر خود سند، باید به قرائن، نحوه تحصیل سند، زمان استفاده، رابطه اشخاص، مکاتبات و سایر ادله موجود توجه کرد.
آیا تصویر یا کپی مدرک جعلی نیز جرم است؟
پاسخ به این پرسش کاملاً وابسته به نوع رفتار و مقررات قابل اعمال است.
صرف داشتن تصویر یک سند جعلی با جعل آن یا استفاده کیفری از آن یکسان نیست.
اگر شخصی تصویر یا کپی مدرک را با علم به جعلی بودن آن برای تحقق یک هدف قانونی یا اداری مورد استفاده قرار دهد، موضوع می‌تواند از نظر کیفری متفاوت از صرف نگهداری تصویر باشد.
بنابراین باید رفتار دقیق شخص و هدف از استفاده بررسی شود.
آیا اصلاح اشتباه در مدرک جعل است؟
هر اصلاح یا تغییر در سند الزاماً جعل نیست.
ممکن است شخصی مجاز باشد اشتباه موجود در یک سند را مطابق مقررات اصلاح کند.
اما اگر شخص بدون اختیار و با هدف تقلب، محتوای سند را تغییر دهد، موضوع می‌تواند در چارچوب مقررات جعل بررسی شود.
بنابراین «تغییر سند» و «جعل سند» مفاهیم یکسانی نیستند.
جمع‌بندی
جعل مدرک از جرایمی است که تشخیص دقیق آن نیازمند بررسی نوع مدرک، نحوه ایجاد یا تغییر آن، شخص مرتکب، هدف از اقدام و وجود قصد تقلب است.
همچنین باید میان جعل و استفاده از مدرک مجعول تفاوت گذاشت. ممکن است فردی مدرک را جعل نکرده باشد اما با اطلاع از جعلی بودن آن، از مدرک استفاده کند و مسئولیت کیفری جداگانه‌ای پیدا کند.
در پرونده‌های جعل، اصل مدرک، بررسی فنی، کارشناسی، نحوه دستیابی به سند، قرائن موجود و علم و عمد اشخاص می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد.
به همین دلیل، برای تعیین عنوان مجرمانه و مجازات، صرف استفاده از عبارت کلی «جعل مدرک» کافی نیست و باید نوع دقیق سند و رفتار انجام‌شده مشخص شود.
از طریق دکمه زیر میتوانید لینک صفحه را اشتراک گذاری کنید.
بدون دیدگاه